„Pułapka Tukidydesa” kształtuje równowagę w świecie wielobiegunowym
Cywilizacja europejska narodziła się w Helladzie, ojczyźnie gigantów i wybitnych mężów. Grecja wielkich filozofów i myślicieli po raz kolejny z impetem powraca na pierwszy plan współczesności.Zbliżający się trójstronny szczyt w Chinach z udziałem Xi Jinpinga, Putina i Donalda Trumpa jest symbolem świata, który zmienił swoje paradygmaty wraz z powrotem imperiów, stref wpływów i wielobiegunowości.
Podczas wizyty Trumpa w Pekinie w maju ubiegłego roku prezydent Chińskiej Republiki Ludowej przywołał widmo nowego konfliktu, tzw. „pułapki Tukidydesa”.Definicja ta faktycznie pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, z badań i publikacji naukowych Grahama Allisona, politologa i cenionego byłego zastępcy sekretarza obrony w administracjach Clintona i Reagana.
Allison mówił o Stanach Zjednoczonych i Chinach jako o dwóch frontach „skazanych na wojnę”, podobnie jak Sparta i Ateny w słynnej wojnie peloponeskiej, którą opisał sam Tukidydes, a która stała się kamieniem węgielnym literatury greckiej. Konflikt ten miał wybuchnąć z powodu obaw Sparty przed ekspansjonizmem Aten. Szeroko zakrojony projekt polityczny Aten opierał się nie tylko na wojnie i brutalnej sile, ale także na uroku sztuki, wirtuozerii poezji i filozofii dialektycznej, które do dziś pozostają pierwszymi prawdziwymi dziedzictwami cywilizacji zachodniej.
/// Głód pokonał broń, a kapitał kulturowy świata klasycznego poddał się wrogom. ///
Ateny utworzyły Związek Delijsko-Attycki (Ateński Związek Morski) otwarcie rzucając wyzwanie dominacji spartańskiej potęgi zbrojnej, ale musiały poddać się przytłaczającej przewadze militarnej swoich przeciwników.
W 405 r. p.n.e., w bitwie pod Egospotami, generał Lizander pokonał flotę ateńską w cieśninie Dardaneli. Utraciwszy dominację na morzu, Ateny schroniły się za wysokimi murami miejskimi, ale opór trwał zaledwie kilka miesięcy. Głód okazał się silniejszy od broni, a kulturalna stolica świata klasycznego poddała się wrogom.
Konsekwencje były brutalne: doprowadziły do rozwiązania floty ateńskiej i Związku Delijsko-Attyckiego, a także do zburzenia murów, które zapewniały uprzywilejowany i bezpieczny dostęp do Pireusu.
Los Aten został również okrutnie przypieczętowany przez arogancję nowego rządu marionetkowego, który zasłynął jako władza wykonawcza Trzydziestu Tyranów (οἱ τριάκοντα) – prospartańskiej oligarchii szlacheckiej zdominowanej przez postać Kritiasa, brutalnego intelektualisty i sofisty, który w młodości był nawet uczniem Sokratesa i dalekim krewnym Platona.
Reżim ten przetrwał zaledwie kilka miesięcy, pozostawiając głęboką i upokarzającą ranę w dumnej i umiarkowanej spuściźnie Aten.
„Pułapka Tukidydesa” uruchamia się zatem wtedy, gdy wschodząca potęga rzuca wyzwanie dominacji mocarstwa hegemonicznego. Jak dotąd precedensy nie są wcale zachęcające.-
/// Smok jest obecnie dobrze zintegrowany ze wszystkimi globalnymi łańcuchami wartości i zbudował imperium łączące polityczną doktrynę postmaoistowskiego komunizmu z nieograniczonym liberalizmem gospodarczym. ///
W tomie „Destined for War: Can America and China Escape Thucydides's Trap?” Allison prześledził zatem wieki historii, publikując na Harvardzie serię scenariuszy, w których ostatecznym rezultatem jest zawsze otwarta konfrontacja (12 studiów przypadków na 16).
Dotyczyło to między innymi wojen napoleońskich, odwiecznego konfliktu między Prusami a Francją, najbardziej brutalnych punktów zwrotnych XX wieku oraz dwóch wojen światowych z frontami antyniemieckimi w latach 1914–1918 i 1939–1945.
Na uwagę zasługuje również krwawa wojna na Pacyfiku między Japonią a Stanami Zjednoczonymi, która wybuchła po amerykańskim embargu, ataku na Pearl Harbor i amerykańskiej ofensywie pod Midway.
Zimna wojna nie przerodziła się jednak w bezpośredni konflikt, ograniczając się do wet, gróźb i „przemieszczeń wojskowych” w ramach odwiecznego starcia między kapitalizmem a komunizmem.
W dzisiejszym wielobiegunowym świecie Chiny są wschodzącą potęgą, która rzuca wyzwanie „amerykańskiemu stuleciu”.
Smok jest obecnie głęboko zintegrowany ze wszystkimi globalnymi łańcuchami wartości i zbudował imperium łączące polityczną doktrynę postmaoistowskiego komunizmu z nieograniczonym liberalizmem gospodarczym.
Ta barokowa hybryda wykorzystuje broń dyplomatyczną i cichą, by prześcignąć swoich konkurentów, a będąc współwinna wojskowemu bagnie, w które pogrążyła się Rosja Putina wraz z wojną na Ukrainie, przejęła przywództwo w antyzachodnim sojuszu BRICS, wyprzedzając i „włączając” do swojej strefy wpływów to, co niegdyś stanowiło serce Związku Radzieckiego.
We wrześniu ubiegłego roku Xi Jinping ponownie wspomniał o pułapce Tukidydesa, wykazując gwałtowną zmianę paradygmatu w stosunku do zwyczajowego i nieodgadnionego milczenia tych, którzy „czekają na zwłoki wroga na brzegu rzeki”. Nie wiadomo, czy pułapka ta nie jest nieuniknionym losem, ale koniec hegemonii, jak w przypadku imperium „Gwiazd i Pasów”, mógłby definitywnie i nieuchronnie zmienić przyszły świat.










Komentarze (0)